facebook etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
facebook etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

21 Nisan 2014 Pazartesi

Devletler sosyal ağları neden sevmezler?

Uzun süredir birşeyler yazmaya vakit bulamamıştım, bu yüzden takipçilerimden özür diliyorum. Bu sefer blogdaki alışıldık tarzda teknoloji veya otomotiv dünyasından ilginç bir haber yazmayacağım, bunun yerine son günlerde ülkemizde de yaşanan bir sıkıntıdan bahsedeceğim. Bilindiği üzere en popüler sosyal ağlardan Twitter ve popüler video sitesi Youtube geçtiğimiz yerel seçimler öncesinde bir süreliğine yasaklandı (daha doğrusu bu hizmetlere erişim engellendi). Tabi bu engellemelerin spesifik siyasi sebepleri vardı. Bunu zaten herkes biliyor, ama bir de devletlerin, özellikle de halkına baskı uygulayan devletlerin genel olarak bu sosyal ağlardan nefret etmeleri durumu var. Bizim devletimiz buna sadece bir örnek, ama dünya üzerinde benzer şekilde sosyal ağlara gıcık olan çok devlet / hükümet var. Doğrudan "muhalifler yazıyor ya aga, onları susturmak istiyorlar" demeden işin biraz daha detayına inmek lazım.

Şimdi; kafanızda "modern" bir ekonomi ve bu ekonomi içerisinde işleyen bir endüstri dalının üretim ve satış modelini canlandırın. Biz bu yazı içerisinde güzel bir örnek olduğu için süt ve süt ürünleri endüstrisinden bahsedeceğiz, ama aynı şey diğer ürünlerle de örneklendirilebilir. Bilindiği üzere süt inekten elde edilir, farklı işlemlerden geçirilerek süt, yoğurt, ayran veya farklı tipte peynirler halinde tüketiciye sunulur. Devletlerin pek sevdiği (ve bu yüzden türlü vergilerle halkı bezdirerek oluşturmaya çalıştıkları) endüstri modelinde sütü çiftliğinde inek yetiştiren köylü değil, holdingler tarafından yönetilen dev üretim tesisleri üretir. Bu tesislerde binlerce inek özel hazırlanmış gıdalarla beslenir, robotize makinelerle sağılır. Daha sonra elde edilen süt yine belirli standartlara göre işlenir, farklı ürünler olarak tüketiciye sunulmaya hazır hale gelir. Tabi tüketici gidip yoğurdunu, peynirini filan böyle dev fabrikalardan almaz. Bu yüzden ürünler yine dev holdinglerin sahibi olduğu büyük market zincirleri üzerinden halka satılır.

Devletlerin bu yöntemi benimsemelerinin sebebi herşeyi kontrol altında tutmak istemeleridir. Herkes kafasına göre büyük bir tesis kuramayacağı için zaten ülkede belli başlı birkaç tane süt üretim çiftliği / tesisi vardır. Benzer şekilde ürünleri satan market zincirlerinin sayısı da bellidir. Bunları kontrol altında tutmak kolaydır. Üstelik, gerektiğinde bunlarla anlaşma da yapılabilir. Devlet halka nasıl süt içirmek istiyorsa öyle süt içirir, halkın nasıl peynir yemesini istiyorsa öyle peynir yedirir. Standartlar belirlenir ve tüm üreticilere / satıcılara dayatılır. O büyüklükteki işletmeler zaten devletle ters düşmek istemediklerinden zaten mecburen kabul ederler bu standartları.

İçerik veya bilgi üretimi de süt üretiminden çok farklı değildir. Birileri üretir, işler ve birileri de bunu halka ulaştırır. Devlet himayesinde büyüyüp gelişen medya dünyası tıpkı yukarıda yazdığım süt endüstrisi gibi gelişmiştir. Yazarlar veya konuşanlar (üreticiler) bellidir. Benzer şekilde gazeteler, televizyon (veya radyo) kanalları veya yayınevleri (bunlar da dağıtımdan sorumlu marketler oluyor) de bellidir. Zaten günümüzde artık bunların çoğu birkaç büyük medya devine bağlı. Neyse, neticede bunları kontrol etmek zor birşey değil. Gerekirse herbirinin başına bir kontrol heyeti getirilir, ama ne olursa olsun bir şekilde bu yayın organları ve içerik üreticiler hizaya getirilir. Hiçbiri kafasına estiği gibi içerik sunamaz insanlara.

Tekrar süt endüstrisine geri dönelim. Şimdi kafanızda alternatif bir süt endüstrisi canlandırın. Pastörizasyon ve paketleme sistemlerinin küçülüp ucuzladığını, köylülerin kendi ahırlarındaki ineklerden sağdıkları sütü satabildiklerini düşünün. Üstelik, bu köylülerin zincir marketlere muhtaç olmadıklarını, sokak aralarındaki küçük bakkal ve marketler üzerinden ürettikleri süt ürünlerini halka ulaştırabildiklerini hayal edin. Her üreticinin ürünü farklı olabileceğinden piyasadaki ürün çeşitliliği artacaktır, bu da farklı zevklere sahip insanların daha fazla süt ürünü tüketmesine sebep olacaktır. Güzel birşey yani. Tabii ki arada bozuk süt satanlar da olacaktır, ama bu endüstri modelinin faydası zararından daha fazla olacağından halk tarafından daha fazla benimsenecektir.

Bu durumda devletin süt üretimini kontrol etmesi çok zor olur, çünkü piyasada çok fazla üretici ve satıcı olduğundan standartları uygulamak neredeyse imkansızdır. Her üreticinin üretimini veya her satıcının deposunu kontrol etmeye kadro yetmez. Dahası, devletin halkın (kendi düşüncesine göre) ideal beslenmesi için oluşturduğu formüller ve standartlar tamamen havada kalır. Mesela devlet çocukların (ileride hastalanmaları pahasına) hızla büyüyüp erken yaşta işçi olarak ekonomiye katılmalarını istiyorsa sütlerin protein ve kalsiyum oranlarını yüksek tutmak isteyebilir, bunu da yukarıda bahsettiğim sistemde uygulayabilir. İkinci sistemde ise bu mümkün değil.

Süt endüstrisinden içerik endüstrisine, yani medyaya dönelim şimdi. Sosyal ağlar (bu yazıyı okumakta olduğunuz blog da buna dahil) tıpkı kendi sütünü üretip satmak isteyen çiftçinin pastörizasyon ve ambalaj makineleri gibi kendi içeriklerini herkesle paylaşmak isteyen vatandaşa bunun için imkan sağlarlar. Sosyal ağlar yokken de düşünüyordunuz, ama düşündüklerinizi sadece yakın çevrenizle paylaşabiliyordunuz. Siz süper şeyler düşünseniz bile bundan hepi topu 15-20 kişinin haberi oluyordu. Şimdi sosyal ağlar var, güzel birşey yazdığınızda bir anda onbinlerce kişi okuyabiliyor sizin yazdıklarınızı.

Bunu sadece fikir üretimi olarak düşünmemek lazım aslında. Ne bileyim, siz çok güzel şarkı söyleseniz bile eskiden sadece eşinizin dostunuzun haberi olurdu. Şimdi bir video çekip Youtube'a koyarak sesinizi dünyaya duyurabiliyorsunuz. Tüm içerikler ciddi olmak zorunda değil. Kedi videosu da bir içeriktir, montajlanmış esprili bir fotoğraf da. Tüm bunları artık çok daha fazla kişiyle paylaşabiliyoruz, hatta gerçekten güzel birşeyse paylaşımlar daha da artıyor, "viral" olabiliyoruz.

İşte bu durum insanların sadece tüketiciyken bir anda "tüketirken bir yandan da üreten" olmasını sağlıyor. Kısacası, bilgi ve içerik üretimi artıyor. Üstelik; farklı tarzlarda ve daha kolay tüketilen (okunan, izlenen veya dinlenen) içerikler üretildiği için daha fazla insanın ilgisi çekilebiliyor. Mesela ömründe hiç gazetede köşe yazısı veya kitap okumamış birisi (uzun ve sıkıcı bulduğu için Türkiye'de çoğu kişi köşe yazısı veya kitap okumaz) en uzunu 140 karakter olan Twitter mesajlarını rahatlıkla takip edebiliyor. Üstelik baskı olmadığı için daha "özgürce" üretilen bu içerikler tıpkı doğal ortamda yetiştirilmiş ineğin sütü gibi daha "lezzetli" olabiliyor.

Tekrar başlığa dönelim. Devletler sosyal ağları neden sevmezler? Devletler halkın üretici olmasını istemezler de ondan. Devletler halkın sadece tüketmesini, üretimi ise kendi kontrolündeki belli başlı üreticilerin yapmasını isterler. Medya holdinglerine bağlı gazeteler ve televizyonlar sosyal ağlarda anonim hesaplardan yazan kişilere göre çok daha rahat kontrol edilir. Devlet için tablet laptoptan daha caziptir, çünkü tabletler ve telefonlar içerik tüketim araçlarıdır. İsteseniz de fazla birşey yazamazsınız. O cihaza bir klavye eklenince bir anda üretim cihazına dönüşür, daha detaylı şeyler yazabilirsiniz. Devlet halkı için indirme (download) hızı yüksek, yükleme (upload) hızı düşük internet bağlantısını ideal görür, çünkü yükleme hızı artarsa herkes kafasına göre video yüklemeye veya internet üzerinden radyo yayınına başlar. İndirmek tüketmektir, onun yüksek olmasının zararı yoktur. Hatta yüksek olsun ki millet daha fazla tüketsin, bu devletin işine gelir.

Siz siz olun, eğer gelecekte paslanıp birşey yapamaz hale gelmek istemiyorsanız mutlaka birşeyler üretin. Yazın, çizin, yorum yapın, tartışın. Görüşünüz ne olursa olsun bunu var gücünüzle söyleyin. Eğer bugün üretmezseniz yarın ineğini satmış köylü gibi fabrika sütüne muhtaç kalırsınız. Tüketin de elbet, ama sadece tüketmekle kalmayın. Sebeplerini araştırın, bulgularınızı paylaşın, fikirleri dinleyin, tartışın. Düşüncelerinizi (her zaman öyle gözükmese de) devletin kuklası olmuş medya devlerinin yönetmesine izin vermeyin. Biraz uzun bir yazı oldu, sanki sonunu da çok iyi bağlayamadım (diyorum ya, üretmeyince paslanmışım ben de), bu seferlik idare ediverin. Buraya kadar sabredip okuduğunuz için teşekkür ederim.

17 Ağustos 2012 Cuma

İnternetteki sanal titan zincirleri ve bize etkileri (veya ettikleri)

Belki hatırlarsınız, bir ara "titan zinciri" diye birşey çıkmıştı. İnsanlar birilerine para veriyorlar, sonra da para verecek başkalarını bulup verdiklerinden daha fazlasını alıyorlardı (veya alacaklarını düşünüyorlardı). Birsürü insan bu şekilde dolandırılmıştı. Bu yöntem zincir mektuplardan alıntıdır aslında, onlara da "titan mektubu" deniyordu zaten. Mektubu alanın 10 kişiye göndermemesi durumunda başına çok fena işler geleceği, gönderirse de çok harika şeyler yaşayacağı vaadediliyordu. Neyse, neticede böyle bir "katıl ve katılacak başkalarını bul" sistemi var ve bunlara titan zinciri deniyor. Dolandırıcılık hadisesinden sonra yasaklanan titan zincirleri internet üzerinde yeniden hortladı. Artık gerçek para kullanılmıyor, ama gerçek para karşılığında alınabilecek sanal para veya puan kullanılıyor. Maalesef işlerin nasıl yürüdüğünden habersiz çocuklar veya kafası ancak çocuk kadar basan bazı yetişkinler de bu sisteme alet ediliyor.

Madem çocuklardan bahsettik, ilk olarak çocukları hedef alan kısma değinelim. Mutlaka denk gelmişsinizdir, kimisi doğrudan çalışan, kimisi tarayıcı üzerinde oynanan, kimisi de Facebook üzerinden erişilen bazı online oyunlar var. Bu oyunlar genelde RPG veya aksiyon tarzında, ama aralarında strateji oyunları da var. Çoğu basit ve ücretli oyunlarla rekabet edemeyecek kadar kötü olan bu oyunları genelde çocuklar ve ergenler oynuyor. Mesela yukarıdaki resimde bir ekran görüntüsünü gördüğünüz Wolf Team 10-14 yaş arasının popüler oyunlarından. Bu oyunlar görünüşte ücretsiz. Oynamak için para ödenmiyor. Üye olup hemen oynamaya başlayabiliyorsunuz. Tabi bir süre oynuyorsunuz, sonra acı gerçekle karşılaşıyorsunuz. Oyundaki herkeste acaip silahlar, zırhlar filan var, sizde ise hiçbirşey yok. Herkes sizi yeniyor, ne kadar uğraşsanız da başarılı olamıyorsunuz. Tabi siz de o zırhlardan, silahlardan almak istiyorsunuz, ama bunların ücretli olduğunu görüyorsunuz. Oyun ücretsiz, ama içerik ücretli. Bu sisteme "Freemium" veya "Free to play - F2P" deniyor. Bu da şiddetle kınadığım birşey, ama büyük oyun yapımcıları bile bunu benimsiyor artık. Yapacak birşey yok.

Neyse, oyuna geri dönelim. Para ödemek istemiyorsunuz, ama o çok güçlü tüfekte kalmış aklınız. İşte o an size çok cici bir teklif geliyor: Reklam yap, oyun içinde harcayabileceğin sanal para kazan... Sistem oturmuş, size özel bir kayıt bağlantısı var. Bu bağlantıyı kullanarak sosyal ağlarda, forumlarda, yorum yapılabilen sitelerde oyunu tanıtmaya çalışıyorsunuz. Oyunun kayıt sayfasına sizin bağlantınıza tıklayarak giren herkes size puan kazandırıyor. Siz de bu puanlarla oyun içinde kullanılan ıvır zıvırlardan alıyorsunuz. Aslında elinize birşey geçmiyor yani, sadece 100 saat oynayınca alacağınız tüfeği birkaç saatte alıyorsunuz, o arada o oyunun da reklamını yapıyorsunuz. Hedef kitle gençler ve çocuklar olduğu için kullanıcıların çoğu bu oyunları ücretsiz zannediyor ama sonra kendini kaptırıp oyunun pazarlamacısına dönüşüyor. Sonra da başlıyor sosyal ağlarda ve forumlarda saçma sapan reklam mesajları... Saçma sapan oyunları fantastik şeylermiş gibi gösteren, sildikçe farklı isimle yeniden gönderilen mesajlar, yalan yanlış bilgilerle dolu ve bozuk Türkçe'yle yazılmış metinler deli ediyor beni. İnsanların kendi katıldıkları sisteme başkalarını çekmeye çalışarak kazanç elde etmeye çabalamaları bunun da bir titan sistemi olduğunu bize gösteriyor. Her gün büyüyor, gün geçtikçe genişliyor. Büyüdükçe de daha tehlikeli bir hal alıyor. Bu oyunları yapanlar ve pazarlayanlar tüm oyuncuların kişisel bilgilerine sahip oluyorlar. Gitgide büyüyen bir kullanıcı kitlesine istedikleri gibi reklam yapıyorlar, kitleyi istedikleri gibi yönlendiriyorlar.

Bu sistemin bir de ticari sitelerle ilgili versiyonu var. Biliyorsunuz son birkaç yıldır toplu satış ve fırsat siteleri (Şehir Fırsatı, Grupanya, Limango filan gibi) iyice coştu. Bunlardan bazıları (mesela örnekte gösterdiklerim) zaten yükünü tutmuş, herkes tarafından bilinen popüler siteler. Çoğunun arkasında da büyük kuruluşlar var. Bir de bunlara benzeyen ama daha küçük, daha az tanınan siteler var. İşte bu siteler de benzer yöntemlerle reklam yaptırtıyorlar insanlara. Kendi reklamlarını forumlarda ve sosyal ağlarda yayınlayan kişilere alışveriş puanı hediye ediyorlar. Hadi forumlar neyse, ama sosyal ağlarda durum çok fena. Mesela, bir arkadaşım sıkılmadan her gün benim Facebook'taki duvarıma bir sitenin reklamı metnini yazıyor. "Böyle fırsat bulamazsınız, pantolon 20 lira, ayakkabı 30 lira..." gibi şeyler işte. Kendi duvarına yazsa neyse, benim duvarıma yazıyor adam. E şimdi Facebook'ta arkadaşlıktan çıkarsam olmaz, alınır adam. Diğer yandan rahatsız oluyorum, çünkü spam yapıyor. Tüm bunlar olur da birsürü kişi onun yolladığı bağlantıya tıklayıp o siteye üye olup alışveriş yaparsa onun kazanacağı vaadedilen ufak bir indirim için. Yazık, çok yazık...

Freemium olayına karşıyım ama yapacak birşey yok. Tamamen yasal bir sistem, alan da satan da razı. Fırsat sitelerine karşı değilim, ama onların da bir yasayla düzenlenmesi lazım. Fırsat adı altında normal fiyatının üzerinde satılan şeyler de var, insanlar sırf sitedeki şişirilmiş fiyatı görüp ucuza aldıklarını zannediyorlar. Neyse, milletin cahilliğini ben düzeltemem zaten, onlar da gözlerini açsınlar, kazık yemesinler. Benim karşı olduğum şey bu sitelerin ve oyunların kullandığı titan zinciri benzeri pazarlama yöntemi. Burada en önemli görev çocukların sağduyulu insanlar olarak yetişmesinden sorumlu olan ailelere düşüyor. Bu tip tuzaklara en fazla 15 yaş altı çocuklar düştüğü için ebeveynler çocuklarını daha dikkatli izlemeli, bu tip şeylerden uzak tutmalı. Çocuk tabii ki oyun oynayacak, eğlenecek, ama daha küçücük yaşında oyunda ekstradan bir tüfek veya bir pelerin almak için pazar yerinde gırtlağını yırtan pazarcının sanal versiyonuna dönüşüyorsa bu sistemde bir terslik var demektir.

8 Ocak 2012 Pazar

Facebook 2012 hacker turnuvası

Facebook ismi yanlış anlaşılabilecek ilginç bir turnuva düzenliyor. Şöyle ki; turnuvanın ismi "Facebook hacker cup". Öyle bir isim koymuşlar ki, sanki hacker (Türkçe'ye "bilgisayar korsanı" olarak çevrilse de ben bu terimi kullanmak istemedim şimdi) arkadaşlar Facebook'un açıklarını bulup çökertmeye çalışacaklarmış, bu konuda yarışacaklarmış gibi bir izlenim oluşuyor insanda. İşin aslı öyle değil tabi, yarışmaya katılanlar Facebook'u bozmaya çalışmıyorlar. Bu bir programcılık yarışması. Katılımcılar kendilerine verilen problemleri en kısa sürede kodlama becerilerini kullanarak çözmeye çalışıyorlar. Ücretli derleyicilerin kullanılması yasak, herkesin ulaşabileceği ücretsiz derleyicilerin kullanılması gerekiyor. Dört seviyeden oluşan yarışmada ilk seviyeden itibaren başarılı olanlara tişört gibi sembolik hediyeler veriliyor. Son seviyede ise para ödülü varmış, ama ne kadar verildiğini bilemiyorum. Yarışmayı takip etmek isteyenler şuraya tıklayarak etkinliğin Facebook sayfasını ziyaret edebilirler. Bu haberi bana gönderen Beyazkartal'a teşekkür ederim.

8 Eylül 2011 Perşembe

Mercedes gençleri anlamaya başlıyor, yeni A serisi sosyal ağları kokpite getiriyor

Mercedes "klasik" lüks arabadır, cicili bicili teknolojik özellikler yerine klasik görünüm ve konfora önem verir. Kullanıcıların beklentilerinin değişmesiyle birlikte bu anlayış da önemini yitirmeye başladı. Artık tüm markalar gibi Mercedes'in de herkese (özellikle gençlere) hitap etmesi gerekiyor. Mercedes yöneticilerine göre yeni nesil elinde cep telefonuyla doğdu ve okumayı öğrendiğinde zaten bilgisayarla tanışmıştı. "Dijital Yerliler - Digital Natives" olarka adlandırdıkları yeni nesil (bu biz oluyoruz sanırım) teknolojiyle birlikte büyüdü ve teknoloji içermeyen şeyleri reddediyor. Mercedes'in üst seviye modellerinde herkesin hoşuna gidecek teknolojik aksesuarlar mevcut, ama bu arabalar hem pahalı, hem de tarz olarak gençlere göre değil. Bu sorunu çözmek isteyen Mercedes Benz tasarımcıları gençleri hedefleyen yenilenmiş A serisine sosyal ağları entegre etmişler. Henüz konsept tasarım aşamasında olan yeni A serisi eski hımbıl kız arabası tarzını terketmiş, sportif ve akıcı görünümlü bir arabaya dönüşmüş. Kokpitteki ana ekranda çalışan sistem kullanıcının akıllı telefonuna bağlanıyor ve telefon üzerinden sosyal ağlara (Facebook ve Twitter kesin, desteklenen diğer ağlardan bahsedilmemiş), e-postalara ve telefondaki dosyalara ulaşıyor. Gelen mesajlar ekranda görüntülenebiliyor, ayrıca mesajları sesli okuma seçeneği de mevcut. Tüm bu sistem orta kol dayamasının ön tarafındaki click wheel denilen tıklanabilir ayar tekerleği üzerinden yönetiliyor. (Eklemeden edemeyeceğim, Mercedes bu kontrol sistemini Audi'den kopyalamış. 5 sene önceki A6'larda vardı aynı kontrol sistemi.) Bu sistem sayesinde kullanıcılar araba kullanırken de hayatlarının önemli bir bölümünü oluşturan sosyal ağlardan kopmamış oluyorlar. Sistemin tanıtıldığı videoyu aşağıda veya şurada izleyebilirsiniz.

26 Haziran 2011 Pazar

Mini ile dünyanın neresinde istiyorsanız orasında yarışın (tabi sadece Facebook üzerinde)

Küçük, sevimli ve sportif otomobilleriyle sevdiğimiz Mini kendisini daha da sevdirecek bir uygulama başlatmış. Unit9 isimli stüdyo Mini ile anlaşarak Facebook üzerinde oynanabilen Mini Maps isimli bir oyun geliştirmiş. Bu oyunda Google Maps'ten edinilen haritalar üzerinde istenilen Mini modeliyle yarışılabiliyor. Gündüz veya gece yarışları tercih edilebiliyor. Oyunun tarzı eski oyun meraklılarının yakından tanıdığı klasik GTA 1'e benziyor. Arabayı (ve etrafındaki herşeyi) tepeden görüyoruz, yani öyle üç boyutlu grafikler filan beklemeyin. Güzel olan şey dünyanın neresinde istersek orasında yarışabiliyor olmamız. Oldukça eğlenceli gibi görünüyor. Şuraya tıklayan herkes (tabi bunu söylerken herkesin Facebook üyesi olduğunu varsayıyorum) (yoksa varsaymamalımıyım?) bu oyunu oynayabilir. Oyunun tanıtım videosunu aşağıda veya şurada izleyebilirsiniz.

16 Haziran 2011 Perşembe

Yeni Toyota Yaris böyle mi olacak?

Toyota'nın küçük, sevimli ve kullanışlı modeli Yaris (boş yere bu kadar övmüyorum, zamanında ben de almaya niyetlenmiştim) biraz yaşlandı. Yerine geçecek model hakkında Toyota resmi bir açıklama yapmıyor. Japon otomobil devinin Macaristan'daki distribütörünün Facebook sayfasına yanlışlıkla eklenen bu fotoğraflar sayesinde Toyota'nın resmi tanıtımından önce yeni Yaris'i görmüş olduk. Gerçi firmadan bir açıklama gelmeden bu modeli yeni Yaris olarak kabullenmemek lazım, belki de sadece bir konsept tasarımdır, ama fotoğraflardaki araba Toyota'nın yeni tarzına uyuyor ve gerçeğe çok yakın duruyor. Görünüşe göre Toyota'nın Corolla, Auris, Avensis ve Rav4 modellerinde kullandığı tasarım anlayışı Yaris'e de aktarılmış. Bunun haricinde dış mekanda fazla bir değişiklik yok gibi, hatta araba yandan bakıldığında neredeyse eskisinin aynısı gibi duruyor. Asıl değişiklik ise iç mekanda yapılmış. Facebook üzerinden sızan iç mekan fotoğrafında Yaris'in göstergeleri sürücü tarafına taşınmış, orta konsola da geniş bir LCD ekran yerleştirilmiş. Eskisinin iç tasarımı da çok kullanışlıydı, ama yeni tasarım gerçekten güzel görünüyor. Tabi elimizde sadece fotoğraflar var, arabanın nasıl bir motor - şanzıman ikilisiyle geleceği, performansının nasıl olacağı, hangi ülkelerde ne zaman satılacağı gibi şeyleri hala kimse bilmiyor. Umarım güzel bir dizel motoru olur ve şu MultiMode şanzımandan kurtuluruz. Eski Yaris'i bozan şey o şanzımandı. Kullanan herkesin "en nazik" dileklerini alan bu şanzıman yüzünden pek çok kişi (ben dahil) bir daha mümkünse Toyota almama kararı aldı. Neyse, bekleyip göreceğiz, umarım Toyota sürekli büyümekte olan küçük araba sektöründe yerini korur.

7 Haziran 2011 Salı

Fransa televizyon ve radyoda "Facebook" ve "Twitter" kelimelerini yasakladı

Başlık karışık oldu sanırım. Olmamış da olabilir tabi. Neyse, ülkemiz sansür tartışmalarıyla çalkalanırken Fransa'da yasak modasına kendi ilginç tarzıyla uydu. Bundan böyle Fransız televizyon ve radyo kanallarında "Facebook" ve "Twitter" kelimeleri kullanılamayacak. 1992 yılında yürürlüğe giren bir yasaya göre medyada herhangi bir hizmetin ismini gereksiz yere kullanmak yasaklanmış. Bu yasayı günümüze uyduran Fransız hükümeti de ünlü sosyal paylaşım sitelerinin isimlerinin TV ve radyoda zikredilmesini yasaklamış. Bu sayede zaten büyük ve baskın olan Facebook ve Twitter fazladan ücretsiz reklam yapamamış olacak. Daha farklı sitelerin önü açılacak. (onlar böyle demişler, ben demiyorum) Tabi bunun bir istisnası var. Eğer bu sosyal ağların ismi bir haberin konusuysa, mesela birisi Facebook mesajı yüzünden cinayet işlemişse (olmaz demeyin, bu da olur, hatta belki olmuştur bile) bu haberde "Facebook" kelimesi kullanılabilecek. Bunun haricinde bu kelimeler yasak. Yani, bir radyo programını yapan DJ dinleyicilerine "bizi Twitter üzerinden de takip edebilirsiniz" diyemeyecek. Eh, azıcık mantığa uyuyor gibi, ama sonuçta yasak yasaktır.

16 Mayıs 2011 Pazartesi

Facebook kirli oynuyor, Google'ı kötülemek için para ödüyor

Bizde yasak olsa da, bazı yabancı ülkelerde firmaların reklamlarında diğer firmaların isimlerini veya ürünlerini kullanması serbest. Tabi rakip firmalar hakkında negatif yorum yapılacaksa (daha doğrusu, kendi ürününün daha üstün olduğu söylenecekse) bunun belgelere dayanması gerekli. Buraya kadar tamam, ama Facebook'un son hamlesi ABD'nin esnek rekabet kurallarına bile sığmayacak cinsten. USA Today isimli gazete ve The Daily Beast isimli site Facebook'un rakibi Google hakkında dedikodular çıkarması için bir halkla ilişkiler firmasıyla anlaştığını ortaya çıkarmış. Üstelik, Facebook yetkilileri bunu onaylamış, yani bu durum söylentiden ibaret değil.

Olay ABD'nin büyük halkla ilişkiler şirketlerinden Burson-Marsteller'ın USA Today'in de içinde bulunduğu büyük medya organlarına Google'ın Gmail'e eklediği sosyal ağ fonksiyonu Social Circle hakkında olumsuz yorumlar içeren haberler yayınlamaları için ricada bulunmasıyla patlamış. Meselenin üzerine giden USA Today önce Microsoft'tan şüphelenmiş, çünkü Microsoft ile Google arama motoru, e-posta hizmetleri ve mobil işletim sistemleri gibi pek çok konuda rekabet içindeler. Daha sonra izleri takip ederek Burson-Marsteller'a kötü dedikodular yayması için para ödeyenin Facebook olduğu gerçeğine ulaşmışlar. Facebook yetkilileri yaptıkları ahlaksızlık delillerle ispatlanınca olayı inkar edememişler ve Burson-Marsteller ile Google'a çamur atmak için anlaştıklarını kabul etmişler. Dahası, bunu kendilerince haklı sebeplerle yaptıklarını, Google'ın sosyal ağının kişisel bilgilerin gizliliği açısından çok tehlikeli olduğunu söylemişler. Eğer böyle bir dertleri varsa mahkemeye gitmeleri gerekiyordu, ama Facebook kirli oynamayı tercih etmiş. Hoş, Google da çok temiz değil ya, "al birini, vur ötekine" sözüne tam uyacak bir ikili oluşturuyorlar.

24 Nisan 2011 Pazar

Renault Facebook'un "Beğen" fonksiyonunu gerçek hayata aktarıyor

Facebook kullanıcısıysanız (büyük ihtimalle öylesinizdir, çünkü artık neredeyse herkesin bir Facebook hesabı var) "Beğen" özelliğini (orjinali "Like" şeklinde) biliyorsunuzdur. Bu özellik sayesinde kişiler Facebook üzerindeki içeriklerden beğendiklerini tüm arkadaşlarıyla paylaşabiliyorlar. Yani, kimin neyi beğendiğini herkes görüyor. Bu aralar firmaların sosyal ağlardaki pazarlama çalışmaları iyice hızlandı. Bu çalışmaların bir benzerini de Fransız otomobil üreticisi Renault yapmış, ama oldukça ilginç bir şekilde. Amsterdam'daki AutoRAI otomobil fuarının girişinde ziyaretçilere manyetik "beğenme kartları" dağıtan Renault standındaki otomobillerin bu sayede anında beğenilebilmesini sağlamış. Kartlar verildiği kişilerin Facebook hesaplarıyla eşleştiriliyor. Bir ziyaretçi Renault standında kartını her otomobilin yanında bulunan cihazlardan birine okuttuğunda anında o otomobili Facebook üzerinde beğenmiş oluyor. Güzel fikir, biraz masraflı olsa da bugüne kadar yapılmamış olduğu için tebriği hakediyor. Bu arada, otomobillerin yanında duran "beğenme noktaları" aslında kutu içine yerleştirilmiş ve manyetik okuyucuya bağlanmış iPad'lerden ibaret. Bu ilginç pazarlama tekniğinin videosunu aşağıda izleyebilirsiniz. Videoyu göremiyorsanız şuraya tıklayabilirsiniz.

20 Şubat 2011 Pazar

İşte gerçek Facebook

Üstte gördüğünüz fotoğraf Hindistan'ın Bombay şehrinde çekilmiş. Görünen o ki, Hintli bir kitapçı dükkanına Facebook ismini vermiş. Yazıtipi aynı, renkler aynı, ama amaç farklı. Aslında Facebook kelimesi bir kitapçı için oldukça uygun bir isim. Sonuçta adam kırtasiye malzemeleri ve kitap satıyor. Facebook ta "yüz kitabı" demek. Bizim bildiğimiz Facebook'un kitaplarla herhangi bir alakası yok, ama bu dükkanın var. Bence adam iyi düşünmüş, biraz güldürücü olsa da güzel olmuş. Bu haberi bana yollayan Sirke'ye teşekkür ederim.

20 Kasım 2010 Cumartesi

Modacı Karl Lagerfeld Facebook'u iPad sanıyor

Chanel markasının moda direktörlüğünü yapan ünlü tasarımcı Karl Lagerfeld verdiği bir demeçte teknolojik açıdan oldukça komik şeyler söylemiş. Alman modacıya göre Facebook bir cisimmiş. Yanlış okumadınız, Karl Lagerfeld Facebook'un katı bir cisim olduğunu, kendisinin de beyaz altınla kaplanmış bir Facebook'u olduğunu söylemiş. Biraz daha geniş anlatmak gerekirse, Herr Lagerfeld "Facebook kusursuz bir cisim. Birisi bana beyaz altın kaplı olanından hediye etti. Benim iPod'um, Blackberry'm de var, hepsi beyaz altın kaplı. Birisi bunları bana hediye etti. Masanın üzerinde harika duruyorlar. Onları pek kullanmıyorum, çünkü kullanmam gerekmiyor." Karl amcanın bunları söylemeden önce ne içtiğini çok merak ediyorum doğrusu. iPad'in ismi geçmiyor, ama iPod ve Blackberry'den sonra altın kaplı olarak verilebilecek ve Facebook ile ilişkilendirilebilecek bir cihaz olarak iPad geliyor akla. Belki iPhone'dur diye düşündüm, ama öyle olsa kullanmıyorum demezdi. Ne diyelim, moda dünyasını yönlendiren bir adamın çağın modalarından biri olan Facebook'u elektronik cihaz sanması fazlaca garip. Allah akıl fikir versin...

17 Kasım 2010 Çarşamba

En becerikli telefon eklentisi: Sony Ericsson LiveView

Yukarıda dört tanesini yan yana gördüğünüz yuvarlatılmış kareler aslında Sony Ericsson'un yeni oyuncağı LiveView. İsmi bana yeni nesil DSLR makinelerin ekrandan görerek fotoğraf çekmeye yarayan özelliklerini anımsatsa da bu küçük siyah kutu çok daha farklı işlevler için tasarlanmış. LiveView sayesinde Android işletim sistemli (tercihen Sony Ericsson marka) telefonunuzun ekranında gördüğünüz pek çok şeyi bileğinizde, arabanızda veya masanızın üzerinde görebilirsiniz. Aslında olay gayet basit, bu ufaklık çok işlevli bir Bluetooth kiti. Bunun 1.3" boyutundaki OLED ekranında gelen kısa mesajları, abone olunan RSS beslemelerini, Facebook - Twitter güncellemelerini ve gelen aramaları görmek mümkün. Üstelik üzerindeki tuşları sayesinde gelen çağrıları yönetmek veya çalan şarkıyı değiştirmek mümkün. Hepsinden güzel olanıysa bu ufaklığın sadece 15 gram ağırlığında ve bir kol saati boyunda oluşu. Boşuna kol saati boyunda demiyorum, LiveView bir kol saati gibi kullanılabiliyor, hatta bu işe özel bir bilek bandı ürünün kutusunda geliyor. USB üzerinden şarj olan Sony Ericsson LiveView bağlı olduğu cep telefonu ile azami 10 metreden iletişim kurabiliyor. Bu faydalı oyuncağın satış fiyatı ülkeye göre değişiyor, ama Avrupa ülkelerinde 100TL civarına (her ülkenin kuru farklı tabi) satışa çıkarılmış durumda. Umarım Türkiye'ye de gelir. Henüz bir Android telefonum olmasa da Android'e geçtiğimde böyle güzel bir cihazdan da faydalanmak isterim. (Saat olarak kullanmam, o ayrı.)

12 Kasım 2010 Cuma

Facebook'ta hayat

Maxime Luére isimli Fransız animasyon sanatçısı bir kişinin hayatını Facebook üzerinden anlatan kısa bir film hazırlamış. Biraz hızlı çekim olmuş, ama güzel olmuş. Hayatımızın neredeyse tamamını Facebook üzerinde paylaşıyoruz, bu video da bu gerçeği hafif mizahi bir dille anlatıyor. Aşağıda birşey göremeyenler şuraya tıklayabilir.

22 Ekim 2010 Cuma

7000'den fazla kişi tek fotoğrafta etiketlendi, dünya rekoru kırıldı

İngiltere'deki Glastonbury festivalinde 7000'den fazla kişi birlikte poz vermiş ve bu fotoğraf Facebook'a yüklenmiş. Bir nevi stadyum fotoğrafı yani. İlginç olan şey, resimdeki her kişinin Facebook üzerinde etiketlenmiş olması. Bu da bu resmin Guinness rekorlar kitabına girmesini sağlamış. Orange isimli telekom operatörünün sponsorluğunda çekilen resmin kendisi de içeriği kadar ilginç. Bu fotoğraf tam 1300 megapiksel çözünürlüğe sahipmiş. İki adet Hasselblad H4D-50 kullanılarak 36 adet fotoğraf çekilmiş. Bahsi geçen makine isminden de anlaşılacağı üzere 50 megapiksellik fotoğraflar çekebiliyor. Merak edenler olursa, makinenin fiyatı da 30000$. Bu makineyle çekilen fotoğraflar biraraya getirildiğinde 1300 megapiksellik tek bir fotoğraf oluşturulmuş. Sonra da poz verenler kendilerini bulup etiketlemişler. Lüzumsuz ve ilginç bir proje olmuş. Makineyi beğendim, ama kullanım amacı beni çok etkilemedi. Yine de ilginç olduğunu kabul etmek lazım.

6 Ekim 2010 Çarşamba

Libya hükümeti ".ly" uzatmalı alan adlarına el koyuyor

Genelde URL kısaltma siteleri tarafından kullanılan, ".ly" ile biten alan adları Libya devleti tarafından kontrol altına alınıyor. "LY" harfleri Libya'nın uluslararası trafikteki 2 harflik kısaltması. (tıpkı Türkiye'nin TR kısaltması gibi) Bu yüzden ".ly" ile biten internet adreslerinin haklı sahibi olan Libya'nın hükümet yetkilileri bundan sonra kendi ülkelerinin kısaltmasıyla biten alan adlarından yayın yapan siteleri denetleyeceklerini açıkladı. Bu denetim dini kurallara ve şeriat kanunlarına göre işleyecekmiş. Libya'lı yetkililer sadece alan adlarını değil, o alan adlarıyla yayın yapan sitelerin içeriklerini de kendi görüşlerine uygunluk açısından denetleyecek. Üstelik, 4 harften kısa adreslerin sadece Libya'lılar tarafından satın alınması için gayret edeceklermiş. Bu tip kısa adresler genellikle URL kısaltma sitelerinin favorisiydi. Her gittiği yerde çadır kurarak dünyanın en abazan erkeği ünvanını kazanan Muammer Kaddafi'yi ve diğer Libya'lı yetkilileri interneti keşfettikleri için tebrik ediyorum. Bu gidişle 10 yıl sonra da Facebook ve Twitter'ı keşfederek onları sansürlemenin yollarını ararlar. Kimse yanlış anlamasın, kendi ülkesinin alan adlarına sahip çıkmasını eleştirmiyorum, bu kadar gecikmiş olmasını eleştiriyorum. Madem böyle bir dertleri vardı, şimdiye kadar neredeydi Libya'nın hükümet yetkilileri? İnternette adres kalmamış, onlar kendi alan adlarını henüz keşfediyorlar. Üstelik, keşfettikleri gibi sansüre başlıyorlar. Vallahi bravo...

27 Eylül 2010 Pazartesi

Basında en çok yer verilen teknoloji firması Apple

ABD'deki Pew Araştırma Merkezi (ismi de garipmiş hani) basında teknoloji firmalarının kapladığı yer konusunda bir araştırma yapmış. Bir yıl boyunca ABD medyasının 52 farklı kaynağından gelen 437 makale ve haberi inceleyen araştırmacılar Apple firmasının ciddi bir farkla rakiplerini geçerek medyada en çok yer verilen teknoloji firması olduğunu saptamış. Rakamları okuyunca şaşırmış olmanız normal, bir sene boyunca sadece 437 makalenin incelenmiş olması bana da garip geldi. Konuyu biraz kurcaladığımda ise araştırmacıların teknoloji medyasına değil genel medyaya yansıyan haberleri ve makaleleri incelediklerini öğrendim. Burada bahsi geçen haber ve makaleler çok önemli olup normal gazetelerde, televizyon kanallarında, internet sitelerinde ve radyolarda yayınlananlar. Bu araştırmaya göre teknolojiyle yakından ilgisi olmayan, günlük haberlerini okuyan Amerikalıların geçen sene okuduğu teknoloji haberlerinin %15,1'i Apple ile ilgiliymiş. İkinci sırada %11,4 ile Google, üçüncü sırada %7,2 ile Twitter ve dördüncü sırada %4,8 ile Facebook bulunuyormuş. Kısaca Apple öyle bir üstünlük sağlamış ki, Twitter'ı ikiye katlamış, Google ile Facebook'un toplamına yakın bir oran yakalamış. Maşallah diyorum, başka da birşey demiyorum. Merak edenler için bunu da ekleyeyim: Microsoft'un payı sadece %3'müş. Ya diğer firmalar bu işi beceremiyorlar, ya da Apple medya ilişkileri konusunda çok başarılı. Araştırma projesinin başında bulunan Amy Mitchell medyanın Apple'ı sevmesinin en büyük sebebinin elmalı firmanın yaptığı eğlenceli ve dikkat çekici yeni ürün duyuruları olduğunu söylüyor. Bir de buna iPhone 4'ün anten skandalını (AntennaGate) eklersek çıkan sonuca pek şaşırmamak lazım.

15 Eylül 2010 Çarşamba

Olmaz demeyin, bu da oldu: Arabada sesli Facebook

OnStar firması 15 senedir General Motors grubundaki araçların güvenlik sistemleri üretiyordu. Son yıllarda modaya uyarak araç içi eğlence sistemlerine de bulaşan OnStar yeni geliştirdiği teknolojilerle sosyal ağları araçların ön konsollarına taşıyacak gibi görünüyor. Firmanın yeni geliştirdiği araç içi bilgi - eğlence (ecnebiler buna "infotainment" diyor) sistemi hareket halindeyken Facebook'a girmeye olanak tanıyor. Bununla da kalmıyor, sürücünün Facebook sayfasındaki yenilikleri ve mesajları sesli olarak sürücüye okuyor. Üstelik, sürücü isterse sesli olarak Facebook üzerinden mesaj gönderebiliyor. Böylece trafikte araç kullanırken bile arabanın içindekiler Facebook bağımlılıklarını sürdürebiliyorlar. Metinleri okuyan bu teknolojiyi farklı konularda da kullanmak isteyen OnStar benzer bir sistemi kısa mesajlar (SMS) için de kullanacakmış. Bu sistemde de arabanın Bluetooth araç kitine bağlanan bir telefona gelen mesajlar sürücüye sesli olarak okunacakmış. Sürücü eğer isterse dikkatini dağıtmadan bu mesajlara önceden hazırlanmış cevaplardan birini gönderebilecekmiş. Güzel bir teknoloji, ama bana yetmez. Ben yolda giderken sadece sesimi kullanarak bloga yazı gönderebileceğim, forumlarda yazışabileceğim bir sistemi bekliyorum. Acaba çok şey mi istiyorum?

12 Ağustos 2010 Perşembe

Rahmetlinin Facebook hesabı ne olacak?

Kimse bu soruyu sormuyor. Öyle ya, ölen kişinin internet sitelerindeki hesaplarına ne oluyor? Daha önce böyle bir sorun pek akla gelmezdi, çünkü ölüme daha yakın olan yaşlı kişiler pek internet kullanmıyordu. Şimdi ise internetin her yaş grubundan kullanıcısı var ve bu kullanıcılar vefat ettiklerinde hesaplarıyla birilerinin ilgilenmesi gerekiyor. Şifre bilinmediğinde ise sıkıntı doğabiliyor. İşte farklı sitelerin ölenlerin hesaplarıyla ilgili uygulamaları:
  • Twitter: Ölüm halinde bir akrabanın veya yakın dostun temasa geçmesiyle Twitter hesabı kapatılabiliyor. Vefatı ispat eden bir belge ve irtibat adresi isteniyor.
  • Facebook: Yakın bir akraba meftanın Facebook hesabının kapanmasını veya hatıra hesabına dönüştürülmesini talep edebiliyor.Hatıra hesabında hassas bilgiler siliniyor, duvar ziyaretçilerin yorum bırakması için yerinde kalıyor.
  • Gmail: Meftanın birinci dereceden bir akrabası kimlik ispatı ve ölüm belgesini Google'a mail veya faks yoluyla ulaştırdığında hesaba erişimi sağlanıyor.
  • MySpace: Ölen kişinin birinci dereceden yakınları talepte bulunarak MySpace hesabının kapatılmasını veya hatıra hesabına dönüştürülmesini sağlayabiliyor. Hatıra hesabı seçildiğinde ise hesap üzerinde hiçbir oynama yapılmasına izin verilmiyor.
  • eBay: Ölüm belgesi meftanın birinci dereceden yakını tarafından fakslandığında eBay hesabı kapatılabiliyor.
  • LinkedIn: Sitedeki ölüm onay belgesi doldurulup LinkedIn'e faks veya email yoluyla gönderildiğinde hesap kapatılıyor.
Her sitenin kendine göre bir yöntemi var. Henüz böyle bir durumda ne yapacağını düşünmemiş siteler de artık bir ölüm prosedürü hazırlamalı. Aynı şekilde, kişiler de Entrustet gibi sitelerde dijital vasiyetlerini hazırlayarak onlar öldüğünde internet üzerindeki hesaplarına ne olacağını önceden belirleyebilirler. Ölüm hoş değil, ama kaçınılmaz. Hazırlıklı olmak lazım.