yalan etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
yalan etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

17 Mart 2013 Pazar

Otomobil üreticilerinin yakıt tüketim testlerindeki hile yöntemleri

Artık hepimiz biliyoruz, otomobil üreticileri modellerinin kataloglarına yazdıkları yakıt tüketimi ve emisyon verilerinde hile yapıyorlar. Neredeyse hiçbir araba günlük kullanımda katalogdaki tüketim oranlarını tutturamıyor. Emisyonu da tutturamıyordur büyük ihtimalle, ama onu kendi imkanlarımızla ölçemediğimiz için yorum yapamıyoruz. Neyse, biz üreticilerin hile yaptığını biliyoruz da, nasıl yaptıklarını tam olarak bilmiyoruz. Hepimizin bununla ilgili temel bir fikri vardır. Kimimiz "arabadaki gereksiz yükleri atıyorlar" der, kimimiz "lastikleri olması gerekenden fazla şişiriyorlar" der. Bunların hepsi doğru aslında, ama tüm yapılanlar bunlardan ibaret değil. Avrupa Ulaşım ve Çevre Federasyonu (Transport and Environment diye geçiyor) üreticilerin hile yöntemleriyle ilgili detaylı bir rapor hazırlamış. Temelde testlerde yapılan hileler şöyle sıralanıyor:
  • Lastikleri tavsiye edilenden çok daha yüksek basınçla şişiriyorlar. Bu yöntem lastiğin yuvarlanma direncini düşürerek arabanın daha az yakıt tüketmesini sağlıyor.
  • Yuvarlanma direnci düşük özel lastikler kullanıyorlar. Test için özel hazırlanan bu lastikler günlük kullanıma uygun değil, ama testte tüketimi düşük göstermek için ideal. Lastik genişliği de aynı sebepten düşürülüyor.
  • Elektronik motor kontrolcüsünü (ECU) ayarlayarak motoru daha az tüketmeye zorluyorlar. Bu motor gücünü düşürüyor, ama testte yüksek hızlara çıkılmadığı için güç zaten gerekmiyor.
  • Arabadaki tüm aksesuarları (cam silecekleri dahil) söküyorlar. Araba hafifledikçe tüketimi düşüyor. Sileceklerin sökülmesi de rüzgar direncini düşürüyor.
  • Alternatörün motor ile bağlantısını iptal ediyorlar. Normal şartlarda bu bir süre sonra arabanın aküsünün bitmesine sebep olur. Testte kısa mesafe gidildiği için akünün şarjı yetiyor. Alternatörün yükünün aradan çıkması tüketimi düşürüyor.
  • Sürtünmeyi düşürebilen özel motor yağları kullanıyorlar. Bu yağların ömrü veya motorun ömrüne olan etkileri önemli değil, arabanın testi boyunca iş görmeleri yeterli oluyor. Motordaki sürtünmenin düşmesi yakıt tüketimini de aynı yönde etkiliyor.
  • Fren balatalarını fren disklerine daha uzak olacak şekilde ayarlıyorlar. Bu normalde fren pedalında boşluğa sebep olur, ama testte bu önemsenmiyor. Diske uzak olan balatalar yüksek hızda dönen diskin yarattığı hava akımına karşı daha az direnç oluşturuyorlar.
  • Arabanın kaportasındaki tüm birleşim yerlerini bantlıyorlar. Bu yöntem rüzgar direncini, dolayısıyla tüketimi düşürüyor. Çirkin görünüyor ama testte görünüm önemli değil tabi.
  • Test sırasında arabaları özel eğitim almış, çok zayıf (jokey gibi) sürücülere veya insandan daha hafif robotlara sürdürtüyorlar.
  • Test sırasında farların, radyonun ve havalandırmanın kapalı olduğunu söylememe gerek yok sanırım, bunu zaten herkes biliyor.
  • Son olarak da, Avrupa Birliği'nin test prosedürlerindeki hatalar için öngördüğü %4'lük hata payını hep sonuçları aşağıya doğru yuvarlamada kullanıyorlar.
Bunların bir kısmını, belki de çoğunu zaten biliyor olabilirsiniz, ama çoğu kişi bunlardan habersiz. Üreticiler bu yöntemleri kullanarak arabaların tüketim ve emisyon değerlerini gerçekte olduğundan %15 daha düşük gösterebiliyorlar. Listede emisyondan bahsetmedim, ama tüketim düştüğünde zaten emisyon da düşüyor. Avrupa Birliği'nin test prosedürleriyle ilgili yasası çok eski, o kurallar belirlendiğinde tüketim ve emisyon bugünkü kadar önemli değildi. Günümüzde 100KM'de tüketilen yakıttaki 0.1 litrelik oynama bile iki araba arasındaki satın alma tercihini değiştirebiliyor. Emisyon daha da önemli, çünkü çoğu Avrupa ülkesinde arabaların vergileri emisyona göre belirleniyor. Emisyon değerlerinin olduğundan düşük gösterilmesi arabanın daha düşük vergiyle satılmasını sağlıyor. Tabi neredeyse tüm üreticiler aynı hileleri yaptıkları için bizim tarafımızda değişen pek birşey olmuyor, ama yine de bunlardan haberdar olmak lazım. Avrupa Ulaşım ve Çevre Federasyonu'nun konuyla ilgili detaylı raporunu şuradan indirip okuyabilirsiniz.

8 Şubat 2013 Cuma

Otomobil üreticilerinin tüketim yalanları

Bu aralar bu "tüketiciyi kandıran firmalar" haberleri gündemi çok meşgul ediyor, ben de arada bunların önemli olanlarını yazmaya çalışıyorum. Geçtiğimiz günlerde sizlere küçük hacimli turbolu motorların vaadedilen performans ve tüketim rakamlarını tutturamamalarından bahsetmiştim. Bu seferki konu biraz daha genel, öyle tek bir motor çeşidiyle değil de, birçok firmanın tüm ürünleriyle ilgili.


Üstteki grafik (çok kaliteli değil, biraz bulanık, kusuruma bakmayın) Hyundai tarafından Consumer Reports dergisinin verileri kullanılarak hazırlanmış. Bilindiği üzere geçtiğimiz günlerde Hyundai'nin ABD'de katalog verilerinde tüketim değerlerini yanlış gösterdiği, arabalarını olduğundan daha tasarruflu göstererek tüketiciyi yanılttığı ortaya çıkmıştı. Bunun üzerine Hyundai tüm modellerinin tüketim verilerini düzelterek tüketicilerden özür dilemişti, buna rağmen davalık olmaktan kurtulamamıştı. Neyse, bu olayların üzerine Hyundai'nin ABD ofisi Consumer Reports'un elde ettiği verileri piyasadaki büyük otomobil üreticilerinin katalog verileriyle karşılaştırarak bu tabloyu hazırlamış. Tablo (isminden de belli olduğu üzere) firmaların kataloglarında belirttiği tüketim miktarlarıyla Consumer Reports'un yaptığı ölçümlerin oranını yansıtıyor. Grafikte %100'ün üzerinde değer alanlar katalogda belirtilenden bile az tüketiyor, %100'ün altında alanlar ise katalogda belirtilen tüketim miktarını tutturamıyor.

Bir kere, şunu baştan belirteyim: Kataloglarda yazan tüketim verilerini gerçek hayatta tutturmak çok zordur, çünkü o veriler pistte yapılan testlere göre hesaplanırken gerçek hayatta o şekilde araba kullanmak imkansızdır. Ancak, Consumer Reports da testlerini pistte yapıyor. Hatta, EPA (Amerika'nın çevre korumayla ilgilenen devlet dairesi, arabaların tüketim ve emisyonlarıyla ilgileniyorlar) tarafından belirlenen ölçüm sisteminin aynısı kullanılmış. Bu yüzden küçük sapmalar olsa da katalog verisiyle Consumer Reports verilerinin birbirini tutması gerekli. Bir de tabloya Mercedes, BMW, Audi, Lexus, Infiniti ve Cadillac gibi premium markalar dahil edilmemiş. Tam sebebini bilmiyorum, ama bu araçlar biraz maliyetli olduğundan Consumer Reports bu markaların tüm modellerini denememiş olabilir. Malum, CR test ettiği her ürünü parasıyla satın alıp deneyen bir dergi, tüm premium araçları denemeye de güç yetmez.

Neyse, sizin de grafikte gördüğünüz üzere sadece Mazda, Subaru ve Volkswagen (o da yeni satmaya başladığı dizel motorları sayesinde) katalog verilerini tutturmuş, hatta bunun da üzerine çıkmış. Honda ve Hyundai de katalogdaki rakamları biraz aşsalar da tüketiciyi çok fazla yanıltmamışlar. Tabi bu Hyundai'nin yeni (gözden geçirilmiş) verileri için geçerli. Eski katalog verileri biraz daha düşükmüş, bu da aradaki farkı açıyormuş. Gerçi o zaman da Honda'nın hemen arkasından geliyormuş, yani sadece iki sıra öne geçmiş yeni verileriyle. Toyota, Nissan ve Mitsubishi de sektör ortalamasının üzerinde doğrulukta verilere sahip olan firmalar. Bu sektör ortalaması satış miktarına göre ağırlıklı alınmış bir ortalama, yani az satan firmanın oranıyla çok satanınki aynı değere sahip değil.

Asıl sıkıntı ABD'li otomobil üreticilerinin katalog rakamlarında. Chrysler yine idare ediyor, rakiplerine göre ortalamaya nispeten daha yakın. Chevrolet, Buick, Ford ve Dodge ise oldukça yanıltıcı katalog verilerine sahip. Hele Dodge arayı iyice açmış, araçlarının tüketimlerini olması gerekenden çok daha düşük göstermiş. Bunların pistte, ideal şartlarda elde edilen veriler olduğunu tekrar hatırlatayım, gerçek hayatta burada görülen farklar açılacaktır, belki de fark ikiye katlanacaktır. Tabi şimdi Hyundai bundan kendine pay çıkarmaya çalışıyor, hani "bakın bize yalancı diyordunuz ama, biz yalancıyken bile onlardan daha doğru veriler yazıyorduk kataloglara" diyor. Buna söylenecek söz yok, çünkü Consumer Reports ABD'de çoğu devlet kurumundan bile daha güvenilir bir kaynak.

Biz katalog verilerini tutturamamaya alışığız, hatta olağanüstü durumlarda tutturabildiğimize şaşıyoruz. Dizel araçlarda bu nispeten daha kolay, ama benzinli araçlarda firmaların bahsettiği tüketim verilerini tutturmak oldukça zor. Buna rağmen hep "yol müsait değil, sabit hızda gidemiyorum, arabada yük var" gibi mazeretler uydurarak firmaların verilerinin doğru olduğunu düşünüyoruz. Bu grafik bize firmaların da bir güzel yalan söylediğini gösteriyor. Aslında bu konuda daha çok şey yazılır da, yorumu bu yazıyı okuyanlara bırakmayı tercih ediyorum. Bundan sonra araba alırken üreticinin belirttiği tüketim rakamlarına fazla aldanmamak lazım, yanlış olma ihtimali çok yüksek.

23 Mart 2012 Cuma

Uzatma kablosuyla sınırsız enerji elde etmek

Suriyeli olduğuna inandığım birileri her evde bulunan basit bir uzatma kablosuyla (ucunda da altılı priz var) sınırsız elektrik enerjisi elde etmeyi başarmışlar. Sizin de tahmin edeceğiniz üzere bu tamamen kolpa, adamlar kamera hilesi yapıyor. Yalan olduğunu bilsek de milletçe severiz böyle şeyleri. Bir zamanlar "Erke Dönergeci" filan vardı, çok sansasyon yapmıştı. Bu sistem de onun elektrikli olanı gibi birşey. Ancak, fizik konusunda bilgisi olmayan, veya sadece temel bilgiye sahip olanlar buna inanabilirler. Sonuçta yapılmaya çalışılan şey direncin olmadığı durumlarda (öyle bir durum yok maalesef) gerçekleşebilir. Hani basit fizik problemlerinde sürtünmenin olmadığı varsayılır ya, bu da öyle birşey işte. Sürtünme de, direnç de her zaman vardır. Neyse, videoda uzatma kablosunun fişi yine kendi üzerindeki prizlerden birine takılıyor. Böylece bir döngü oluşturuluyor. Daha sonra da bir çakmaktan alınan manyetoyla prizlerden birine elektrik veriliyor. Bu da ayrıca yanlış ya, neyse... Daha sonra bu elektrik enerjisi uzatma kablosunun içerisinde sonsuz döngüye giriyor ve prizlere ne takılırsa onu çalıştırıyor. Keşke sonsuz enerji elde etmek bu kadar kolay olsaydı. Uzatma kablosuyla sınırsız enerji elde edilen videoyu aşağıda veya şurada izleyebilirsiniz.